Το μεράκι της πέτρας συναντά τη σύγχρονη δόμηση

Δημοσιεύτηκε στις 07 September 2012 στις κατηγορίες: επικαιρότητα xe property

Aπό τη Λίθινη εποχή μέχρι και σήμερα, η πέτρα, το φυσικότερο από τα φυσικά υλικά δόμησης, πρωταγωνιστεί στις κατασκευές. Είτε πρόκειται για ένα απλό σπίτι στην ύπαιθρο, είτε για το Σινικό Τείχος, το Machu Picchu ή τις πυραμίδες της Αιγύπτου, την Ακρόπολη και τα μεσαιωνικά κάστρα, η πέτρα σ’ όλες τις εκφάνσεις της (μάρμαρα, γρανίτες, αμμόλιθοι κ.λπ.) είναι κυρίαρχη. Ειδικά στη χώρα μας, τα κτίρια από πέτρα δεσπόζουν απ’ άκρη σ’ άκρη, αποτελώντας την πλέον παραδοσιακή μορφή αρχιτεκτονικής, ενώ εξακολουθούν να είναι τα πιο οικεία σε σχέση με το κτιριακό δυναμικό που αναπτύχθηκε τα τελευταία 40 χρόνια.

Βέβαια, η χρήση της πέτρας έχει περιοριστεί πλέον κατά κύριο λόγο στην κατασκευή εξοχικών κατοικιών. Ωστόσο, η εξέλιξη της τεχνολογίας στην εξόρυξη, στη μεταφορά, στην κοπή, στην επεξεργασία και στο φινίρισμά της, έδωσε τη δυνατότητα στη σύγχρονη αρχιτεκτονική να την ταιριάξει με άλλα σύγχρονα υλικά και σιγά-σιγά να την επαναφέρει στο προσκήνιο και σε αστικές αναπτύξεις. Άλλωστε, οι περισσότεροι συμφωνούν πως η λιθοδομή, είτε σαν φέρων οργανισμός του κτιρίου, είτε σαν επένδυση της τοιχοποιίας, είναι μια επιλογή που συνδυάζει την εναρμόνιση με το περιβάλλον και την εξασφάλιση μιας υψηλής ποιότητας διαβίωσης.

Είδη πέτρας

Η πέτρα προέρχεται πάντα από τη γη, είτε διάσπαρτη στο έδαφος είτε συνηθέστερα από το λατομείο -ένα οργανωμένο σμίλευμα της γης. Ανάλογα με τον τρόπο σχηματισμού τους τα πετρώματα διακρίνονται σε: εκρηξιγενή ή πυριγενή ή μαγματικά, ιζηματογενή και μεταμορφωσιγενή.

Η πέτρα ως δομικό υλικό συναντάται σε διάφορους τύπους και σχήματα, δύναται δε να έχει υποστεί από ελάχιστη έως αρκετή κατεργασία. Στις λιθοδομές χρησιμοποιούνται αργοί λίθοι  που δεν υφίστανται καμιά επεξεργασία, ημιλαξευτοί λίθοι που υφίστανται μερική επεξεργασία στην όψη και στις παράπλευρες επιφάνειες και λαξευτοί λίθοι που υφίστανται πλήρη  επξεργασία και λαμβάνουν κανονικά γεωμετρικά σχήματα.

Ανάλογα με την προέλευσή τους, οι πέτρες κτισίματος μπορεί να είναι Ακροβουνίου, Άρτας, Θάσου, Καβάλας, Καρύστου, Κασσάνδρας, Νεοχωρίου, Παραμυθιάς, Πηλίου κ.ά. Γνωστοί είναι επίσης οι σχιστόλιθοι Πεντέλης, Βυτίνας, Πάρνωνα και Ιωαννίνων. Για το κτίσιμο χρησιμοποιούνται επίσης και τεχνητές πέτρες από ρευστοκονίαμα γρανίτη-τσιμέντου.

Δόμηση με πέτρα

Η πέτρα είναι ένα δομικό υλικό με ιδιαιτερότητες και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε να αποδώσει το μέγιστο της αντοχής, της ασφάλειας και της αισθητικής της. Η χρήση φυσικού πετρώματος ως βασικού δομικού υλικού σε καινούργιες κατασκευές λιγοστεύει συνεχώς, κυρίως για οικονομικούς λόγους. Αντίθετα, ο λίθος ως βασικό δομικό υλικό εξακολουθεί να χρησιμοποιείται συστηματικά σήμερα, στις περιπτώσεις επισκευής και συντήρησης διατηρητέων πετρόκτιστων κατοικιών, που αναδεικνύουν την παραδοσιακή αρχιτεκτονική κληρονομιά του τόπου μας, καθώς και στην κατασκευή παραθεριστικών κατοικιών.

Οι βασικοί τρόποι δόμησης με πέτρα παρουσιάζουν τις διαφορές τους κυρίως στην τεχνική και στην ύπαρξη συνδετικού υλικού.

Στις περίφημες ξερολιθιές, διάσπαρτες σ’ όλη την Ελλάδα και ειδικά στα νησιά του Αιγαίου, δεν υπάρχει συνδετικό κονίαμα και χρησιμοποιείται στην ουσία η βαρύτητα και το πλέξιμο των πετρών μεταξύ τους για να επιτευχθεί η μονολιθικότητα της συμπεριφοράς της κατασκευής έναντι των όποιων φορτίσεων. Στόχος της ξερολιθιάς είναι η δημιουργία επίπεδης καλλιεργήσιμης γης σε περιοχές με έντονη κλίση, ενώ η ίδια λογική δόμησης ακολουθείται και για την κατασκευή φραχτών.

Αντίθετα, στο χτίσιμο κατοικιών χρησιμοποιείται συνδετικό κονίαμα, ούτως ώστε να προσδώσει αυξημένες μηχανικές ιδιότητες αλλά και προστασία από το εξωτερικό περιβάλλον. Τσιμέντο, ασβέστης, άμμος ή παλιότερα απλά λάσπη έδιναν –και δίνουν– το χαρακτήρα της συμπαγούς μονολιθικής κατασκευής με αντοχή σε ίδιες και εξωγενείς φορτίσεις (σεισμό κ.λπ.).

Στην εποχή μας ωστόσο, για λόγους ευκολίας και φυσικά κόστους, δεν συνηθίζεται η κατασκευή ολόκληρης της τοιχοποιίας με πέτρα, παρά μόνο η επένδυση των τοίχων με πέτρα. Η εξ ολοκλήρου δόμηση με πέτρα είναι πλέον πολύ σπάνια στη χώρα μας και συναντάται κυρίως σε ορισμένες περιοχές της Πελοποννήσου (Μάνη) και της Ηπείρου. Ο λόγος είναι ότι ως κατασκευή κοστίζει αρκετά, ενώ έχουν αρχίσει να «χάνονται» και οι καλοί μάστορες.

Απαντώνται δύο τρόποι επένδυσης: ο πιο απλός και οικονομικός είναι με ακανόνιστους σχιστόλιθους (πλάκες), ή πλάκες, στις οποίες γίνεται επεξεργασία σχήματος σε ειδικά κοπτικά συστήματα, με πάχος 1 μέχρι 3 εκατοστά. Η τοποθέτηση αυτής της επένδυσης στον τοίχο, γίνεται με σοβά, ή με κόλλα (σπανιότερα) και χρησιμοποιείται περισσότερο σε εσωτερικούς χώρους. Ο δεύτερος τρόπος είναι η χτιστή επένδυση πάνω στον τοίχο, με χοντρές ακανόνιστες πέτρες, όπως στις μασίφ πέτρινες κατασκευές, που πελεκά ο τεχνίτης, διαμορφώνοντας ένα επιθυμητό αισθητικό σύνολο. Στην περίπτωση αυτή, μιλάμε για πετρόκτιστο τοίχο, καθώς η επένδυση αποτελείται από πιο χοντρή πέτρα (5-25cm), η οποία κτίζεται ακουμπώντας στην τοιχοποιία. Τις ανάγκες επένδυσης εξυπηρετούν όμως και οι σκαπιτσαριστές πέτρες, οι οποίες αφού κοπούν σε μεγαλύτερο πάχος, στη συνέχεια αποκτούν μια ανάγλυφη επιφάνεια, είτε με πελέκημα στο χέρι είτε σε σκαπιτσαριστική μηχανή.

Να σημειωθεί πάντως ότι η ποιότητα της πέτρας ποικίλλει κατά τόπους, γι’ αυτό και πρέπει να είστε σίγουροι πως ο κατασκευαστής είναι ενήμερος για τις ιδιαιτερότητες του πετρώματος που θα χρησιμοποιήσει προτού ξεκινήσει μια λιθοκατασκευή.

Πέρα από την κλασική μέθοδο δόμησης με πέτρα, υπάρχουν στην αγορά και προκατασκευασμένα πέτρινα σπίτια, συνήθως από καλής ποιότητας χτιστόλιθο, κατάλληλο για αναπλάσεις και διαμορφώσεις εξωτερικών χώρων, μονοκατοικίες και συγκροτήματα τουριστικών κατοικιών.

Στάδια κατασκευής

Η θεμελίωση των λιθοδομών γίνεται -σε αντίθεση με το παρελθόν- σε σταθερό επίπεδο θεμέλιο από οπλισμένο σκυρόδεμα, το οποίο παραλαμβάνει όλα τα φορτία και προσφέρει σταθερότητα κατασκευής προς αποφυγή καθιζήσεων.

Ο φέρων σκελετός (θεμέλια, πλάκες, κολόνες, δοκάρια) κατασκευάζεται με οπλισμένο σκυρόδεμα βάσει του γενικού οικοδομικού κανονισμού.

Σε μια μικτή κατασκευή που οι τοιχοποιίες εξωτερικά θα είναι πέτρινες, εσωτερικά έχουν τούβλα ή συρόλιθο και ανάμεσα συνήθως μπαίνει πετροβάμβακας. Το πάχος της τοιχοποιίας είναι στις περισσότερες περιπτώσεις 50 εκατοστά, στοιχείο που προσφέρει καλή ηχομόνωση και θερμομόνωση.

Το χτίσιμο της τοιχοποιίας αρχίζει ταυτόχρονα γύρω γύρω σε όλο το σπίτι και ανεβαίνοντας προς τα πάνω μέχρι τη σκεπή. Εάν ο ιδιοκτήτης του σπιτιού θέλει εσωτερικά και εξωτερικά πέτρινες τοιχοποιίες, τότε ακολουθείται ακριβώς ο ίδιος τρόπος χτισίματος, δηλαδή περιμετρικά και προς τα πάνω. Σε όλες τις γωνιές του σπιτιού τοποθετούνται αγκωνάρια, ενώ δίπλα ακριβώς από τα αγκωνάρια μπαίνουν τα παραγκωνάρια, τα οποία έχουν μικρότερες διαστάσεις από τα πρώτα, έτσι ώστε να υπάρχει μια αρμονική διαβάθμιση στο μάτι.

Σαν γενική αρχή πρέπει να χρησιμοποιούνται πέτρες-κλειδιά που να τοποθετούνται εγκάρσια στον τοίχο και να τον διαπερνούν κατά 60%. Μικρές πέτρες πρέπει να κλείνουν τα κενά μαζί με κονίαμα πλούσιο σε τσιμέντο. Τέλος οι πέτρες πρέπει να μπαίνουν ξαπλωτές, και όχι όρθιες ώστε να βγάζουν «πολλά μέτρα», όπως λέγεται στην πιάτσα της οικοδομής.

Τέλος, παρ’ ότι έχει επικρατήσει η άποψη πως η πέτρα πρέπει να φαίνεται, τα πέτρινα σπίτια παλαιότερα ήταν όλα σοβαντισμένα ή ασβεστωμένα εξωτερικά (και εσωτερικά), γιατί αυτό εξασφάλιζε την απόλυτη αδιαβροχοποίηση του κτιρίου. Σήμερα, οι νέες τεχνικές και τα σύγχρονα υλικά απομακρύνουν την πιθανότητα υγρασίας. Είναι αναγκαίο ωστόσο, ο τεχνίτης να γνωρίζει να σμιλεύει καλά την πέτρα ώστε να εξασφαλίσει μια ανθεκτική κατασκευή που θα είναι σύμφωνα με τους αντισεισμικούς κανονισμούς για τα ανοίγματα, ενώ παράλληλα θα προστατεύεται και από την υγρασία.

Πλεονεκτήματα

Σύμφωνα με τους επαγγελματίες του κατασκευαστικού κλάδου, τα πέτρινα κτίρια, αλλά και εκείνα που έχουν επενδυθεί με πέτρα διαθέτουν πολλά πλεονεκτήματα και καλύπτουν πληθώρα απαιτήσεων.

  • Αποτελούν την πιο προσιτή για τον Έλληνα παραδοσιακή μορφή κατασκευής, γεγονός που αυξάνει την εξοικείωση και την άνεση των διαμενόντων.
  • Η φέρουσα τοιχοποιία από πέτρα εξασφαλίζει υψηλές αντισεισμικές αντοχές και ασφάλεια. Η στατική μελέτη έχει κωδικοποιηθεί πλήρως και εφαρμόζονται οι Ευρωκώδικες, σε συνδυασμό με πρόσθετες διατάξεις ανά περίπτωση.
  • Ένας ορθολογικός αρχιτεκτονικός σχεδιασμός με φέρουσα τοιχοποιία από πέτρα μπορεί να καλύψει ένα διώροφο (και πλέον) σπίτι. Ο συνδυασμός εσωτερικής φέρουσας τοιχοποιίας με τοίχους από συμβατικά υλικά οδηγεί σε κάλυψη υψηλών λειτουργικών αναγκών και δεν αποκλείει διακοσμητικούς μοντερνισμούς που παλαιότερα δεν ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθούν.
  • Υπάρχουν ευεργετικές διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, ώστε -υπό προϋποθέσεις- οι τοιχοποιίες από πέτρα να μην υπολογίζονται στη δόμηση του οικοπέδου, κάτι που αποδίδει περισσότερα ελεύθερα τετραγωνικά μέτρα στο κτίριο.
  • Η αισθητική της πέτρας επιτρέπει (και προτρέπει) στο συνδυασμό της με άλλα φυσικά υλικά, όπως το ξύλο. Με την κατάλληλη τεχνογνωσία, όλα τα πατώματα, κουφώματα, δάπεδα αλλά και η στέγη μπορούν να κατασκευαστούν από ξύλο, απαλλάσσοντας την κατασκευή από πρόσθετα φορτία και προσφέροντας άριστη αισθητική.
  • Η θερμοχωρητικότητα της πέτρας ως δομικό υλικό είναι πάρα πολύ υψηλή, ώστε το κτίριο να είναι δροσερό κατά τους πρώτους θερινούς μήνες και ζεστό τους πρώτους χειμερινούς μήνες. Κατά συνέπεια η συνεχής διαβίωση σε μια τέτοια κατασκευή μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, στα πρότυπα των σύγχρονων «πράσινων κατοικιών».

1 σχόλιο to “Το μεράκι της πέτρας συναντά τη σύγχρονη δόμηση”

  1. September 15, 2012 at 11:28 pm, ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΧΡΗΣΤΟΥ said:

    MPRABO

Γράψε το σχόλιό σου


*Αγγελίες που θα δώσετε μέσω αυτής της φόρμας δεν θα δημοσιεύονται

Highslide for Wordpress Plugin