xe property news

Αναλυτικός οδηγός: Τι ισχύει για τη φορολογία δωρεών & γονικών παροχών

11 ερωτήσεις & απαντήσεις

Οι νέες αντικειμενικές αξίες, βάσει των οποίων υπολογίστηκε ο ΕΝΦΙΑ του 2018, θα αρχίσουν να «τρέχουν» για τον υπολογισμό του φόρου δωρεών και γονικών παροχών από την 1η Ιανουαρίου 2019 και ήδη πολλοί φορολογούμενοι σπεύδουν στα συμβολαιογραφεία ώστε να αποφύγουν να πληρώσουν από τις αρχές του χρόνου αυξημένους φόρους. Ένα ακόμη κίνητρο είναι το γεγονός ότι θα υπάρξουν άλλοι δύο γύροι αυξήσεων των αντικειμενικών αξιών, το 2019 και το 2020.

Υπενθυμίζεται ότι η εναρμόνιση των αντικειμενικών με τις εμπορικές τιμές στην αγορά τον περασμένο Ιούνιο ακινήτων έφερε αναπροσαρμογή των τιμών ζώνης, σε σύνολο 10.216 ζωνών, ως εξής:

■ Αυξήθηκαν σε 3.792 και οι εν λόγω αυξήσεις αφορούν κυρίως παραθαλάσσιες και νησιωτικές περιοχές που τα τελευταία χρόνια έχουν γνωρίσει σημαντική τουριστική ανάπτυξη, ενώ αυξημένες τιμές ορίστηκαν και σε μεσαίες, αλλά αναβαθμισμένες περιοχές των μεγάλων αστικών κέντρων.

■ Μειώθηκαν σε 2.122 και αφορούν κατά κύριο λόγο περιοχές της Βόρειας Ελλάδας που τα τελευταία χρόνια έχουν χτυπηθεί έντονα από την ύφεση, καθώς και τις «φθηνές» περιοχές των μεγάλων αστικών κέντρων. Τέτοιες περιοχές είναι η Καλαμαριά και ο Εύοσμος στη Θεσσαλονίκη, το Πόρτο Ράφτη στην ανατολική Αττική, αλλά και η Εκάλη, η Νέα Ερυθραία, η Φιλοθέη και το Παλαιό Ψυχικό.

Επισημαίνεται ότι μόνο σε αυτές τις περιοχές συμφέρει τους φορολογουμένους να περιμένουν το νέο έτος, προκειμένου να πραγματοποιήσουν δωρεές και γονικές παροχές.

■ Σε 4.302 έμειναν σταθερές.

Σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες που δημοσίευσε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), ας δούμε τι ισχύει για τη φορολογία στις γονικές παροχές και τις δωρεές.

 

  1. Πότε επιβάλλεται φόρος δωρεάς ή γονικής παροχής;

Φόρος δωρεάς ή γονικής παροχής επιβάλλεται, όταν δωρίζεται ή μεταβιβάζεται με γονική παροχή περιουσιακό στοιχείο σε φυσικό ή νομικό πρόσωπο.

 

  1. Σε ποια περιουσιακά στοιχεία επιβάλλεται φόρος δωρεάς ή γονικής παροχής;

Στα περιουσιακά στοιχεία κάθε μορφής που βρίσκονται στην Ελλάδα, καθώς και στα κινητά που βρίσκονται στο εξωτερικό και ανήκουν σε Έλληνα ή σε αλλοδαπό που έχει την κατοικία του στην Ελλάδα.

 

  1. Ποιος πρέπει να υποβάλει τη δήλωση δωρεάς ή γονικής παροχής;

Εφόσον συντάσσεται συμβολαιογραφικό έγγραφο, τη δήλωση πρέπει να υποβάλουν και οι δύο συμβαλλόμενοι, ενώ σε περίπτωση άτυπης δωρεάς μόνο ο δωρεοδόχος.

 

  1. Πού υποβάλλεται η δήλωση φόρου δωρεάς ή γονικής παροχής;

Η δήλωση υποβάλλεται στη Δ.Ο.Υ. στη χωρική αρμοδιότητα της οποίας βρίσκεται η κατοικία του δωρητή ή του γονέα. Αν ο δωρητής ή ο γονέας κατοικούν στο εξωτερικό, αρμόδια είναι η Δ.Ο.Υ. Κατοίκων Εξωτερικού. Υπάρχει δυνατότητα για σημαντικούς λόγους να ορισθεί άλλη Δ.Ο.Υ. ως αρμόδια, με απόφαση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., μετά από αίτηση όλων των υπόχρεων.

 

  1. Ποια είναι η προθεσμία υποβολής της δήλωσης φόρου δωρεάς ή γονικής παροχής;

Σε περίπτωση που για τη δωρεά ή τη γονική παροχή συντάσσεται συμβολαιογραφικό έγγραφο, η δήλωση υποβάλλεται πριν από την κατάρτιση του συμβολαίου. Όταν δεν συντάσσεται συμβόλαιο, η δήλωση υποβάλλεται μέσα σε 6 μήνες από την παράδοση του αντικειμένου της δωρεάς ή της γονικής παροχής. Στην περίπτωση αυτή υπάρχει δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας αυτής για 3 μήνες.

 

  1. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις απαλλαγής της πρώτης κατοικίας από το φόρο γονικής παροχής;

α) Το τέκνο που ζητά την απαλλαγή, ο σύζυγος και τα ανήλικα τέκνα τους δεν έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας ή οίκησης σε άλλη κατοικία ή ιδανικό μερίδιο κατοικίας που πληροί τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειας ή δικαίωμα πλήρους κυριότητας επί οικοπέδου οικοδομήσιμου ή επί ιδανικού μεριδίου οικοπέδου, στα οποία αντιστοιχεί εμβαδόν κτίσματος που πληροί τις στεγαστικές τους ανάγκες και βρίσκονται σε δήμο ή κοινότητα με πληθυσμό άνω των 3.000 κατοίκων. Οι στεγαστικές ανάγκες θεωρείται ότι καλύπτονται αν το συνολικό εμβαδόν των ανωτέρω ακινήτων είναι 70 τ.μ., προσαυξανόμενα κατά 20 τ.μ. για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα και κατά 25 τ.μ. για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα τέκνα του δικαιούχου.

β) Το τέκνο είναι Έλληνας ή πολίτης κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (Ε.Ο.Χ.).

γ) Το ακίνητο αποκτάται κατά πλήρη κυριότητα και ολόκληρο.

δ) Η απαλλαγή από το φόρο για την απόκτηση πρώτης κατοικίας παρέχεται για μία φορά. Δεν απαλλάσσεται το τέκνο που το ίδιο ή ο σύζυγος ή τα ανήλικα τέκνα αυτών έχουν ήδη τύχει απαλλαγής από το φόρο μεταβίβασης ή γονικής παροχής ή κληρονομιάς.

ε) Η κατοικία ή το οικόπεδο θα παραμείνει στην κυριότητα του τέκνου για μία τουλάχιστον πενταετία.

στ) Το αίτημα για την απαλλαγή υποβάλλεται με την εμπρόθεσμη δήλωση.

 

  1. Ποια είναι τα αφορολόγητα ποσά για την απόκτηση πρώτης κατοικίας με γονική παροχή;

 

Η απαλλαγή παρέχεται για αξία κατοικίας μέχρι 200.000 ευρώ για κάθε ανήλικο ή άγαμο και μέχρι 250.000 ευρώ για έγγαμο, η οποία προσαυξάνεται κατά 25.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα και κατά 30.000 ευρώ για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα ανήλικα τέκνα, των οποίων την επιμέλεια έχει ο δικαιούχος. Στο ποσό της απαλλαγής περιλαμβάνεται και η αξία μιας θέσης στάθμευσης αυτοκινήτου και ενός αποθηκευτικού χώρου, για επιφάνεια εκάστου έως 20 τ.μ., εφόσον βρίσκονται στο ίδιο ακίνητο και αποκτώνται ταυτόχρονα.

Επίσης, χορηγείται απαλλαγή για οικόπεδο αξίας μέχρι 50.000 ευρώ για κάθε ανήλικο ή άγαμο και μέχρι 100.000 ευρώ για κάθε έγγαμο, προσαυξανόμενη κατά 10.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα και κατά 15.000 ευρώ για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα τέκνα.

 

  1. Ισχύουν ειδικές απαλλαγές για τους αγρότες;

Από 23/04/2010 καταργήθηκαν οι γεωργικές απαλλαγές και ο φόρος υπολογίζεται πλέον με βάση τα αφορολόγητα ποσά και τους φορολογικούς συντελεστές της αντίστοιχης κατηγορίας, όπως και τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία.

 

  1. Πότε παραγράφεται το δικαίωμα του Δημοσίου για επιβολή φόρου δωρεάς ή γονικής παροχής;

Παραγράφεται μετά την πάροδο 10 ετών, αν υποβλήθηκε δήλωση, ή 15 ετών αν δεν υποβλήθηκε δήλωση. Ανεξάρτητα από τα παραπάνω, το δικαίωμα του Δημοσίου είναι παραγραμμένο για όλες τις υποθέσεις για τις οποίες η φορολογική υποχρέωση γεννήθηκε μέχρι τις 31/12/1994.

 

  1. Πως υπολογίζεται ο φόρος δωρεάς ή γονικής παροχής;

Οι φορολογούμενοι, ανάλογα με τη συγγενική τους σχέση με τον κληρονομούμενο ή τον δωρητή, κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες, για καθεμία από τις οποίες ισχύουν διαφορετικές φορολογικές κλίμακες με διαφορετικά αφορολόγητα ποσά και συντελεστές.

Στην Α’ κατηγορία εντάσσονται: α) ο/η σύζυγος ή το πρόσωπο με το οποίο ο δωρητής έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, κατά τις διατάξεις του ν. 3719/2008 (εφόσον η συμβίωση είχε διάρκεια τουλάχιστον 2 ετών) ή του ν. 4356/2015, β) τα τέκνα, γ) οι εγγονοί, και δ) οι γονείς του δωρητή.

Στη Β’ κατηγορία εντάσσονται: α) οι κατιόντες εξ αίματος τρίτου και επόμενων βαθμών (δισέγγονοι κ.λπ.), β) οι ανιόντες εξ αίματος δεύτερου και επόμενων βαθμών (παππούδες, προπαππούδες κ.λπ.), γ) τα εκούσια ή δικαστικά αναγνωρισθέντα τέκνα έναντι των ανιόντων του πατέρα που τα αναγνώρισε, δ) οι κατιόντες του αναγνωρισθέντος έναντι του αναγνωρίσαντος και των ανιόντων αυτού, ε) οι αδελφοί (αμφιθαλείς ή ετεροθαλείς), στ) οι συγγενείς εξ αίματος τρίτου βαθμού εκ πλαγίου (ανεψιοί του κληρονομουμένου ή του δωρητή), ζ) οι πατριοί και οι μητριές, η) τα τέκνα από προηγούμενο γάμο του συζύγου, θ) τα τέκνα εξ αγχιστείας (γαμπροί – νύφες), και ι) οι ανιόντες εξ αγχιστείας (πεθεροί – πεθερές) του κληρονομουμένου ή του δωρητή.

Στη Γ’ κατηγορία υπάγεται οποιοσδήποτε άλλος εξ αίματος ή εξ αγχιστείας συγγενής ή εξωτικός (εκτός οικογενείας) του δωρητή.

 

  1. Σε πόσες δόσεις καταβάλλεται ο φόρος δωρεών ή γονικών παροχών;

Ο φόρος που προκύπτει βάσει αρχικής ή εμπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης, καταβάλλεται σε 12 ίσες διμηνιαίες δόσεις, όχι μικρότερες των 500 ευρώ, πλην της τελευταίας. Μετά την υποβολή εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης ή μετά τον έλεγχο, ο φόρος καταβάλλεται εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση της πράξης διορθωτικού προσδιορισμού.

Σε περίπτωση έκδοσης οριστικής απόφασης διοικητικού δικαστηρίου, ο φόρος καταβάλλεται σε δύο ίσες μηνιαίες δόσεις. Στην περίπτωση δωρεάς ή γονικής παροχής χρηματικών ποσών, ο φόρος καταβάλλεται άμεσα εντός 3 ημερών από την υποβολή της δήλωσης.

Να σημειωθεί ότι ο φόρος δωρεών ή γονικών παροχών μπορεί να διακανονιστεί με την Πάγια Ρύθμιση του ν.4174/2013, έως 24 δόσεις.